Aristeia Omdat de werkelijkheid te denken geeft

Socrates

Grote denkers 1

In september start ik in mijn huiskamer met een serie over grote denkers. Hieraan voorafgaand moet ik natuurlijk bedenken welke filosofen ik hierin centraal zal stellen. De komende dagen kun je hier de updates vinden, hoe ik vorder in mijn keuzes.

De Griekse oudheid.
Uiteraard begint het denken ruim voor Socrates met de Presocratische filosofen. Deze hielden zich vooral bezig met het ontstaan van de wereld waarbij een of meer van de elementen - aarde, lucht, water en vuur -een centrale rol speelden. Toch wil ik in mijn serie over grote denkers deze denkers over slaan. Dit brengt mij vervolgens bij Socrates, Plato en Aristoteles.

Socrates kennen we vooral uit de geschriften van Plato. Socrates, die vooral op het plein actief was, heeft zelf niets opgeschreven. We kennen hem vooral van zijn methode. Zijn vraaggesprekken kenden een vast patroon:
  1. Formuleer dat wat als ‘common sense’ wordt ervaren, dit zijn uitspraken die door iedereen voor waar worden gehouden.
  2. Bedenk je voor een moment - in tegenstelling tot wat algemeen geldend is - dat de uitspraak niet waar is. Hiermee maak je doorgaans geen vrienden, omdat de meeste mensen het niet fijn vinden dat je dat wat algemeen gangbaar is ter discussie stelt. Bedenk een situatie (die daadwerkelijk voorkomt) waarin de algemeen geldende waarheid niet geldig is.
  3. Als je deze uitzondering gevonden hebt, dan moet dat wat algemeen voor waar gehouden werd herzien worden.
  4. Nuanceer de oorspronkelijke uitspraak.

Plato, een leerling van Socrates, heeft heel wat teksten nagelaten. Hierin voert hij Socrates op als de centrale spreker. Overigens zijn niet alle dialogen direct tot inhoudelijke dialogen van Socrates terug te voeren. Plato legt hem weldegelijk gedachten in de mond. De ideeënleer die we o.a. terugvinden in de Politeia zijn gedachten van Plato, terwijl Socrates ze uitlegt.

Aristoteles, een leerling van Plato, is de meest uitgebreide denker. Zijn denken omvat een ruim wetenschappelijk perspectief. Dat wat we van hem hebben overgeleverd gekregen is echter niet erg toegankelijk, zijn teksten zijn meer persoonlijke aantekeningen voor het geven van college’s dan dat ze geschreven zijn voor derden, die zich eens willen verdiepen in het denken van Aristoteles.

Zowel Plato als Aristoteles zijn erg belangrijk geweest in de westerse filosofie. In de fresco van Rafael, staan ze allebei centraal afgebeeld: Plato wijst naar boven: kennis komt uit het goddelijke, het volmaakte denken. Aristoteles verwijst naar de aarde: kennis komt uit de waarneming.

Wanneer ik grote denkers wil belichten, dan ontkom ik er niet aan, om deze drie in de eerste bijeenkomst centraal te stellen.
blog comments powered by Disqus

We plaatsen cookies, zo min mogelijk en altijd anoniem.