Aristeia Omdat de werkelijkheid te denken geeft

Relaties

De grot van Plato

Mijn voorgaande blog ging voornamelijk over de bewoners van de grot. Een setting die voor de buitenstaanders als gevangenschap voorkomt en voor de bewoners als gewoon. Waar houden de bewoners zich mee bezig? Hun dagelijkse activiteit bestaat uit het benoemen en voorspellen van schaduwen. Tenminste gezien door de ogen van de buitenstaander. Eerst nog maar even de situatie schetsen.

De bewoners zitten met hun rug naar een muurtje. En ze kijken naar een rechte (verticale) rotswand. Achter het muurtje bevindt zich een weg, waar mensen overheen lopen met afbeeldingen van dingen boven hun hoofd. Aan de andere kant van de weg (dus niet aan de kant waar het muurtje is) is een vuur. Dit vuur zorgt voor schaduwen op de rotswand van de afbeeldingen van de dingen die de wandelaars dragen.

Ook deze situatie doet wat vreemd voor. Waarom zou je als mens over een pad door een tunnel lopen met afbeeldingen van dingen boven je hoofd? Ik zou me kunnen voorstellen dat het voor deze wandelaars inderdaad gewoon een tunnel door een grot is, verlicht door het vuur. Wellicht weten ze niet eens dat er mensen gebonden zitten aan de andere kant van het muurtje. De wandelaars keuvelen er ook lustig op los. Een geluid dat wordt weerkaatst door diezelfde rotswand als waar de schaduwen zich op bevinden. Wederom is dit alles moeilijk als werkelijkheid voor te stellen. Maar, het betreft een allegorie, het is dus ook niet de bedoeling om de werkelijkheid te schetsen, maar wel om iets in de werkelijkheid uit te leggen.

De bewoners van de grot (gebonden aan handen en voeten) houden zich bezig met het voorspellen en het benoemen van de schaduwen. Het gekeuvel van de wandelaars, dat wordt weerkaatst door de rotswand wekt de indruk dat de schaduwen het geluid veroorzaken. Er sprake van een combinatie van beeld en geluid in deze - letterlijk - voorgehouden wereld.

Het is een heel competitieve leefomgeving. De bewoners bekwamen zich in hun voorspellend vermogen en hij die het beste voorspelt heeft het meeste aanzien. Als buitenstaander is het al 'triest' om te zien dat mensen schaduwen van afbeeldingen voor de werkelijkheid houden, het is nog triester om deze dagelijkse activiteit tot zinnige activiteit te moeten betitelen.

Beeld en geluid - het gekeuvel van de wandelaars - vertonen totaal geen relatie. Hoewel Plato zich niet bezig hield met de logica. We komen dit pas tegen bij Aristoteles, voelt het wat ons betreft - gewoon als we zijn aan oorzaak en gevolg - wel heel bizar. Het is alsof je het geluid van je iPod of radio afspeelt en dit onlosmakelijk verbindt met de specifiek mensen die langs het terras lopen waar je toevallig een kop koffie drinkt.

Nu klinkt dit voorbeeld - koffie, terras, passanten, eigen muziek - als buitengewoon ridicuul, en zo zullen we dagelijkse activiteit van deze mensen in de grot dus ook bezien. De zin van Socrates 'deze mensen lijken op ons' doet dus weer een heleboel vragen stellen. We hebben niet alleen een tunnelvisie, maar leggen ook - noodzakelijke - verbanden tussen zaken die niet verbonden zijn. Je kunt je afvragen hoe eervol het is, wanneer je resultaten behaald die meer van de omgeving afhangen dan van je eigen kwaliteiten en activiteiten. Maar ook, hoe vaak maken we ons druk om zaken waar we helemaal geen invloed op uit kunnen oefenen of worden we beloond voor prestaties die niet de onze zijn?

De mensen in de grot houden zich bezig met een schimmenspel, gekeuvel en voorspellen dan de toekomst. Zijn onze dagelijkse activiteiten wezenlijk anders? Bevrijding is zoeken naar juiste en zuivere beelden en staat voor het leggen van juiste relaties en verbanden. Niet de werkelijkheid veranderen, maar hier anders naar kijken.
blog comments powered by Disqus

We plaatsen cookies, zo min mogelijk en altijd anoniem.